संखुवासभा, असोज १९
भौतिक सुविधामा त सीमित थियो, तर प्राकृतिक सुन्दरताले सजिएको मेरो सानो गाउँ आँगनैबाट बग्ने त्यो हेवा खोला र —त्यही गाउँको एउटा झुपडीबाट मेरो बाल्यकाल सुरू भएको थियो । मेरो बुवा–आमाले सधैं सन्तानको उज्जवल भविष्यको सपना देख्थे। पढ्नका लागि हरेक दिन दुई घण्टा हिँडेर विद्यालय पुग्नु पर्ने बाध्यता थियो। विविध कारणले गर्दा म १७ वर्षको उमेरमै घर छोड्न बाध्य भएँस संगै पढाई पनि छाडे यद्यपि विद्यालय छोडेपछि पनि मैले जीवनबाट थुप्रै कुराहरु सिकें।
हाम्रो घरको अवस्था दयनीय थियो। गरिबीले परिवारलाई निरन्तर दबायो, तर मायाममतामा कहिल्यै कमी आएन। बाबु–आमाको कर्तव्यपरायणता र समर्पणले हामीलाई बाँधेर राख्यो। सायद यही आत्मीयताको प्रभावले दैव पनि झस्कियो — हाम्रो जेठी दिदीलाई केवल २३ वर्षको उमेरमै हामीले गुमाउनुपर्यो। त्यो घाटाले परिवारको मनमा गहिरो पीडा र खालीपन छाड्यो। यस्ता चोटपटकहरूका बाबजुदमा पनि हामी अघि बढ्यौँ।
बढ्दै जाँदा मैले समाजमा विद्यमान अन्याय र असमानता नजिकबाट देखें। गरिब जनताको भोक, दमन र सामन्ती–पूँजीवादी शासनले जनतामा पुर्याएको बेथिति मेरो मनमा अमिट प्रभाव छोड्यो। यी अनुभवले मेरो विचारलाई रूपान्तरित गर्यो — गरिब जनताको उद्धारका लागि आवाज उठाउनु आवश्यक छ भन्ने बोध भयो। घरको आर्थिक अभाव र सामाजिक अन्यायले मेरो चेतनामा क्रान्तिकारी विचारको बीउ रोप्यो।
हामीले सुनेका कथाहरू, शहिदका सपनाहरू, विधवाहरूको पीडा, त्यागिएका मृत्युपछि बचेका परिवारहरूको वेदना — यी सबैले मेरो संवेदना उजागर गरे र क्रान्तिको बाटोमा पाइला चाल्न प्रेरित गर्यो। त्यो बाटो सजिलो थिएनस बलिदान, विछोड र धोका थुप्रै थिए। तर पीडितहरूको आवाज बुलन्द गर्न र शोषणविरुद्ध उभिनु मेरो दायित्व ठानेँ।
भوک र अभावले मलाई त्यो मार्गमा डोर्यायो — अभावको भुमरीबाट, नाङ्गो पेटबाट जन्मिएको क्रान्तिकारी भावनाले मलाई सक्रिय बनायो। मैले बुझें कि किन जनताहरू गरिब छन् र किन सम्पत्ति केही थोरैको हातमा सिमित छ। कहिलेकाहीँ क्रान्तिको नाममा उत्साहीहरूलाई विदेशीय स्वार्थले प्रयोग गरेको, नेताहरूले जनताको भरोसा सम्झौतामा बेचिदिएको दृश्यले पनि मलाई धक्का दियो। यस्ता धोका र बिकृति भए तापनि मेरो उद्देश्य अपरिवर्तित रह्योस् गरिब जनताको मुक्ति र देशको न्यायपूर्ण रूपान्तरणमा अघि बढ्नुपर्ने ठाने ।
म विश्वस्त छु—मैले गरेको हरेक संघर्ष स्वार्थपरक छैन, यो देश र जनताको भलोका लागि हो। यदि देशको हितका लागि रगत बगाउनु परे पनि, गरिब जनता र राष्ट्रिय स्वाभिमानको अगाडि मैले आफ्नो जीवन समर्पित गर्न तयार छु। यही दृढ संकल्प लिएर म क्रान्तिको मार्गमा अघि बढिरहने छु र गरिब जनताको अग्रीम मोर्चा सम्हाल्ने छु।
— सन्तोष योन्जन तामाङ
